Skyscraper large

خداحافظی نوجوانان با فیسبوک (١)

Two teenage girls using smartphone

شیما یزدانی

فیسبوک در این ماه آماری تکان دهنده از درآمدهای خود منتشر کرد :  تعداد کاربران روزانه این سایت – خصوصاً در میان نوجوانان -  کاهشی چشمگیر داشته است. به عبارت دیگر نوجوانان همچنان از فیسبوک استفاده می­ کنند اما نه به همچون گذشته. از آنجایی که نوجوانان عموماً نقطه عطف آمارهای جمعیت شناختی هستند، می توان این مورد را تعمیم داد.

استفاده روز افزون نوجوانان از نرم افرازهای ارسال پیام مانند «وی چت»[۱]، «واتس.ای.پی.پی»[۲] و «کاکااو»[۳] فیسبوک را به حاشیه رانده اند. ماهیانه چیزی در حدود یک میلیارد و دویست میلیون کاربر فعال، از جمله اعضای خانواده ها، به صفحات مختلف فیسبوک می پیوندند و در صفحه فیسبوک خود تصاویری از حیوانات، فرزندان و دوستان خود و جملاتی متنوع را به اشتراک می گذارند. از اینرو چندان جای تعجب ندارد که فیسبوک مکانی باشد برای به روز رسانی وضعیت مهار نشده افراد  و به همین علت نیز مبدل به یک ابزار ارتباطی واجب و کسل کننده شده است. افراد جوان تر به دلیل اینکه تمامی دوستان و افراد خانوده آنها صفحه فیسبوک دارند، مجبور به ایجاد صفحه ای برای خود در فیسبوک هستند. با این حال اتفاقات سرگرم کننده در جایی دیگر رخ می دهد: صفحه گوشی های همراه.

هنگامی که برنامه های گوشی های تلفن همراه، مانند واتس.ای.پی.پی، برای نخستین بار در سال ۲۰۰۹ به بازار آمدند به عنوان تهدیدی برای تلفن های همراه محسوب می شدند. تمامی اپراتورهای تلفن همراه از «وودافون» گرفته تا «کی.پی.ان» هلندی، به این نرم افزارها در تبلیغات خود اشاره می کردند. تخمین زده می شود اپراتورهای تلفن همراه در سال ۲۰۱۲ حدود بیست و سه میلیارد دلار ضرر کرده اند، چرا که کاربران ترجیح می دادند به جای استفاده از سیستم پیام رسانی خطوط تلفن همراه از برنامه های پیام رسانی جدید استفاده کنند که پیام ها را به صورت رایگان و نامحدود ارسال می کند. در حال حاضر این برنامه ها علاوه بر اپراتورهای تلفن همراه، تهدیدی نیز برای شبکه های اجتماعی محسوب می شوند.

بر طبق آمارهای مجله «بازاریابی تلفن همراه»، نرم افزار «واتس.ای.پی.پی» در انگلستان و نیمی از کشورهایی که از گوشی های آیفون استفاده می کنند، محبوب ترین نرم افزار پیام رسانی بوده و ماهیانه حدود سیصد و پنجاه میلیون کاربر فعال دارد. این نرم افزار به بزرگ ترین شبکه پیام رسانی با بیشترین تعداد کاربران تبدیل شده است، که حتی از رسانه های اجتماعی – مثل توئیتر که حدود دویست و هجده میلیون کاربر دارد – محبوبیت بیشتری دارد.

بر طبق گزارش های شرکت مشاوره تلفن همراه «تین تک» حدود نود درصد از جمعیت برزیلی ها سه – چهارم روزها و نیمی از انگلیسی ها از این نرم افزارهای پیام رسانی استفاده می کنند. «واتس.ای.پی.پی» به تنهایی در نود و پنج درصد از تمام گوشی های همراه اسپانیایی استفاده می شود. قدرت کاربری بالای این نرم افزارها باعث می شود که حتی کاربران زیر بیست و پنج سال نیز با ضربه کوچک انگشت خود بر روی صفحه نمایش تلفن همراه از آنها استفاده کنند.

بخشی دیگر از جذابیت بیشتر این نرم افزارهای پیام رسانی این است که تعداد افراد مسن روز به روز در فیسبوک افزایش پیدا می کند. دلیل دیگر جذابیت بالای نرم افزارهای پیام رسانی این است که شما می توانید با دوستانی که در زندگی واقعی دارید، به صورت خصوصی گفتگو کنید. به جای وضعیت منفعلی که شما در فیسبوک با آن رو به رو هستید، نرم افزارهای پیام رسانی به شما این امکان را می دهند تا در زمانی واقعی و پویا با گروه های مختلفی از افراد و دوستان واقعی خود در زندگی واقعی گفتگو کنید. چرا که شما از طریق شماره تلفن همراه خود با آنها در ارتباط هستید. در حال حاضر شبکه های اجتماعی مجازی با انتقادهای زیادی رو به رو هستند و بسیاری از منتقدان اعتقاد دارند که جوانان به جای زندگی در دنیای اجتماعی واقعی تا حد زیادی غرق دنیای مجازی شده اند؛ حال این نرم افزارهای پیام رسانی در تبلیغات خود از این مسئله استفاده می کنند که افراد را درگیر دنیای واقعی کرده اند. با این حال ناظران باز هم به این نرم افزارهای جدید منتقد هستند، زیرا این نرم افزارها تا حد زیادی وارد حریم خصوصی افراد می شود.

«ناتالی وِست» که بیست و چند سالی دارد و در لندن مدیر فروش شرکتی است می گوید:«من تنها برای مکاتبه و ارسال تصاویر اجناس به مشتریان تنها واتس.ای.پی.پی استفاده می کنم». در سال های اخیر او هر چه کمتر از فیسبوک استفاده کرده است، زیرا علاقه ای به این موضوع نداشت که تمام دوستانش از فعالیت های او با خبر باشند. ناتالی و دوست پسرش سعی می کنند به جای فیسبوک از این نرم افزار استفاده کنند، چرا که حریم خصوصی آنها بیشتر حفظ می شود. بر طبق پژوهش های شرکت مشاوره ای «موبایل یاوس»[۴] بنا بر همین دلایل مشابه هفتاد و هشت درصد از نوجوانان و جوانان برای تنظیم قرارهای ملاقات با دوستانشان از این نرم افزارهای پیام رسانی استفاده می کنند.

فاکتور مهم دیگر افزایش میزان استفاده از سِلفی[۵]در میان کاربران شبکه های اجتماعی است؛ سِلفی همان عکس های احمقانه پرتره افراد است که توسط خودشان و با دوربین تلفن های همراه شان گرفته می شود. بر طبق آمارهای موبایل یاوس نیمی از عکس های اینستاگرام که توسط افراد چهارده تا بیست و یک ساله در انگلستان گرفته شده است، همین سِلفی ها هستند. ارسال این دست عکس ها از طریق نرم افزارهای پیام رسانی ایمن تر از انتشار آنها در فیسبوک است، زیرا در فیسبوک هزاران نفر جز لیست دوستان شما هستند که حتی امکان دارد آنها را فراموش کرده باشید.

انتشار سِلفی ها در «اسنپ چت» حتی از این مقدار نیز بیشتر است. امکان دارد چندین عکس تنها چند ثانیه بعد از انتشار پاک شده و عکسی دیگر جایگزین آن شود. این نرم افزار حدود پنج میلیون کاربر فعال دارد و به طور چشمگیری یکی از راه های مطلوبی شده تا نوجوانان عکس های سکسی و حتی برهنه خود را – که امروز به عنوان «سکس تینگ»[۶] شناخته می شود – با یکدیگر به اشتراک بگذارند. آنها می توانند چند ثانیه بعد این عکس ها را حذف کنند. همچنین نوجوانان به این علت به «اسنپ چت» علاقه زیادی دارند که به وسیله آن می توانند آزادانه و بدون باقی گذاشتن ردپای دیجیتالی دائمی عکس های پوچ خود را منتشر کنند.

 نرم افزارهای پیام رسانی در کالیفرنیا بسیار محبوب هستند و از پتانسیل های بالای برای رشد محبوبیت خود برخوردارند. هم اکنون ارزش این نرم افزار در مرکز تجاری «سیلیکون ولی»[۷] در حدود دو الی چهار میلیارد دلار تخمین زده می شود. برخی از شاهدان معتقدند نرم افزار «واتس.ای.پی.پی» سود سالیانه بالایی کسب کرده که می تواند تا پنج میلیارد دلار و حتی بیشتر از این مبلغ برسد.

واپسین و یکی از مهمترین دلایل جذابیت نرم افزارهای پیام رسانی نسبت به دیگر شبکه های اجتماعی مجازی، این است که جوانان از این نرم افزارها تنها برای ارسال پیام استفاده نمی کنند؛ این نرم افزارها به نوعی شبکه اجتماعی نیز محسوب می شوند.  بهترین مثال برای اثبات این موضوع استفاده روز افزون «کاکااوو تاک» – در کره جنوبی – «وی چت» – در چین – و «لاین» در ژاپن است. هر کدام از این نرم افزارها میلیون ها کاربر دارند. در میان آنها «وی چت» بیش از دویست میلیون کاربر داشته که علاوه بر خدمات پیام رسانی کاربران را قادر می سازد تا بازی، موسیقی و تصاویر و شکلک های اینترنتی را به اشتراک بگذارند.

شکلک های پوچ و نامعقول نرم افزار «لاین» مقادیر قابل توجهی سود عاید سازنده گانش کرده است؛ این شرکت تنها در سه ماه اول سال ۲۰۱۳ پنجاه و هشت میلیون دلار فروش داشت که نیمی از این مبلغ مربوط به فروش بازی ها و سی درصد – یا هفده میلیون دلار – به فروش هشت هزار شکلک مختلف اینترنتی می شود. برخی از این شکلک ها به صورت رایگان در اختیار کابران قرار می گیرد، ولی در اسپانیا – که حدود پانزده میلیون کاربر نرم افزار لاین دارد – چیزی در حدود هر گروهی از شکلک ها ۹/۱ یورو قیمت دارد. بسیاری از کاربران ترجیح می دهند برای بیان احساسات خود به جای جملات از این شکلک ها استفاده کنند؛ یکی از مدیران اجرایی شرکت لاین در این باره می گوید:« اخیراً متوجه شده ایم که می توانیم با ارائه شکلک های مختلفی که بیانگر تأسف افراد هستند، به زوج هایی که با یکدیگر جر و بحث کرده اند، کمک بسیاری برسانیم»[۸].

            

[۱] wechat

[2] whatsAPP

[3] kakao

[4] MobileYouth

[5] Selfies

[6] Sexthing

[7]  Silicon valley tech community، مرکز تجاری – تکنولوژیک واقع در منطقه «سیلیکون ولی» در جنوب سانفرانسیسکو، که به دلیل حضور بزرگ ترین شرکت های تکنولوژیک دنیا در این منطقه، شهرت دارد.

[۸]  این گزارش ترجمه ای است از «Teenagers say goodbye to Facebook and hello to messenger apps » – به قلم پارمی اولسون – که در تاریخ دهم نوامبر ۲۰۱۳ در روزنامه گاردین منتشر شده است. ترجمه بخش اول این گزارش در شماره ۲۸ دفتر کودکی و بخش دوم آن در شماره ۲۹ منتشر خواهد شد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large