Skyscraper large

فعالیت های صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)

65rfg48rt

شادان هاشمی

علیرغم آن که بارقه هایی از ظهور سازمان های بین المللی در قرن هجدهم دیده می شود، اما گسترش و فعالیت این سازمان ها به گونه ای که امروزه شاهد آن هستیم مرهون اتفاقات قرن بیستم، به ویژه دو جنگ جهانی به وقوع پیوسته در این قرن است. ایده ی تشکیل این سازمان ها با هدف برقراری صلح و امنیت بین المللی، گونه ای وجهه ی سیاسی به آن ها بخشیده بود. اما به تدریج فعالیت برخی از این سازمان ها تخصصی شده و در زمینه های گوناگون سازمان های متخصص یا فنی به وجود آمده و شروع به کار کردند. عموم این گونه سازمان ها، از ارکان فرعی سازمان ملل متحد و یا از سازمان های تخصصی وابسته به آن به شمار می روند.

مسائل و مشکلات کودکان به ویژه وضعیت اسف باری که در طول دوره ی جنگ و بعد از آن پیدا کرده بودند، ضرورت اختصاص یافتن سازمانی بین المللی برای رسیدگی به وضعیت این گروه و تلاش برای بهبود آن را آشکار کرد. تعدادی سازمان فعال در زمینه ی حقوق کودکان تا آن زمان ایجاد شده و فعالیت هایی داشته اند. اما عموماً از لحاظ جغرافیایی و حیطه ی وظایف دارای محدودیت هایی بودند که آن ها را مخصوص یک منطقه ی جغرافیایی خاص و یا فعالیت در یک زمینه ی خاص قرار می داد. به همین دلیل ایده ی تاسیس یک سازمان بین المللی جهت حمایت از کودکان، در سطح گسترده و جهانی مطرح شد تا بتواند با اختیاراتی گسترده پیگیر وضعیت کودکان در اقصی نقاط جهان باشد.

ظهور صندوق کودکان ملل متحد

در پی تلاش برای تاسیس سازمانی جهانی جهت ارائه ی کمک های اضطراری به کودکان و نوجوانان قربانی جنگ جهانی دوم، مجمع عمومی در دسامبر ۱۹۴۶ به توصیه ی شورای اقتصادی اجتماعی، صندوق بین المللی سازمان ملل متحد را ایجاد کرد. در دسامبر ۱۹۵۰، بنا به تصمیم مجمع عمومی مأموریت یونیسف به سوی ارائه ی کمک های لازم برای کودکان کشورهای در حال توسعه تغییر جهت داد. پس از سه سال، در سال ۱۹۵۳ مجمع عمومی تصمیم گرفت که این سازمان را به عنوان رکن دایمی نظام ملل متحد قرار دهد و در همین راستا نام آن را به “صندوق کودکان ملل متحد” تغییر داد.

مقر یونیسف در نیویورک است و این سازمان علاوه بر ارکانی چون هیأت اجرایی و دبیرخانه، دارای تعدادی دفاتر منطقه ای است  که به سازمان های مختلف دولت های اطراف در تدارک، اجرا و ارزیابی برنامه هایی که یونیسف در اجرای آن ها همکاری دارد، یاری می دهند. این دفاتر در شش منطقه ی جغرافیایی(با توجه به گستردگی کشورهای در حال توسعه) استقرار یافته اند: منطقه ی آفریقای شرقی و جنوبی ( نایروبی، کنیا)، آفریقای مرکزی و غربی (ابیجان، ساحل عاج )، کشورهای آمریکایی و حوزه کارائیب (بوگوتا، کلمبیا)، آسیای شرقی و پاکستان (بانکوک، تایلند )، آفریقای شمالی (امان، اردن)، جنوب آسیای مرکزی (دهلی نو، هندوستان).[۱] به دلیل فعالیت های عموماً میدانی این سازمان، تعداد بالایی از کارکنان آن در کشورهای مختلف مشغول کار هستند. هم اکنون در بیش از ۱۹۰ کشور در جهان دفاتر یونیسف( زیر مجموعه هایی از دفاتر منطقه ای) راه اندازی شده اند و فعالیت های یونیسف در بیش از ۲۰۰ کشور در دنیا در حال اجراست. هر چند که گزارش این فعالیت ها و عموم سیاست گذاری ها در دفتر اصلی آن در نیویورک صورت می پذیرد.

همان گونه که در سند تاسیس این سازمان آمده است، این سازمان صلاحیتی جهانی برای تاثیر بر تصمیم گیرندگان و مسئولان دارد و در این راه از به اجرا در آوردن ایده های نو و جدید برای پیشبرد برنامه ها به سمت پذیرش و اجرای کامل حقوق کودکان در سطح جهان، بهره می گیرد. این سازمان در سال ۱۹۶۵ به دلیل فعالیت های خود در زمینه ی احقاق حقوق کودکان، برنده ی جایزه صلح نوبل شده است.

اهداف و فعالیت ها

آن گونه که در مورد فعالیت های این سازمان، در وب سایت رسمی آن آمده است، حوزه های تخصصی آن در حال حاضر بدین شرح است :

-بقا و بهبود وضعیت نوزادان : در طول بیست سال گذشته با گسترش فعالیت این سازمان، مرگ و میر نوزادان ۳۵ درصد کاهش یافته است. هرچند که هم چنان بسیاری از کودکان تا سال اول بعد از تولد به دلیل بیماری ها و شرایطی که حتی غیر قابل کنترل و غیرقابل درمان نیستند، جان خود را از دست می دهند. یونیسف بر آن است تا از طریق فراهم آوردن امکانات بهداشتی برای مناطق محروم، سطح ایمنی و سلامت کودکان در این مناطق را بالا برد.

-گسترش آموزش ابتدایی و برابری جنسی میان کودکان: بنا به ضرورت آموزش و تحصیل برای کودکان، اعم از دختر و پسر، این سازمان به تسهیل شرایط راه یافتن کودکان به مدارس پرداخته است. نقش آموزش های حقوق بشر محور در پیشبرد رعایت حقوق افراد و خشک کردن برخی ریشه های تبعیضی و استبدادی غیرقابل انکار است. در نتیجه این سازمان، آموزش را به عنوان یکی از مبانی و اصول رعایت حقوق کودکان به رسمیت شناخته و در این راستا سعی بر رفع موانع ناشی از تبعیض های جنسیتی دارد.

-مبارزه با ویروس ایدز و حمایت از کودکان در مقابل آن : یونیسف با گسترش آموزش های پیش گیرانه در برخی مناطق و هم چنین ارائه ی کمک های بهداشتی و درمانی، سعی بر کاهش این ویروس و حمایت از کودکان در مقابل آن نموده است. از آن جا که شیوع این بیماری در اکثر مواقع ناشی از عدم آگاهی و اطلاع افراد از نحوه ی انتقال و تاثیرات آن رخ می دهد، آموزش و دادن اطلاعاتی در مورد نوع بیماری، نحوه ی انتقال و چگونگی پیش گیری از آن، و هم چنین در دسترس قرار دادن هرگونه امکانات بهداشتی می تواند تاثیر به سزایی در کاهش آمار مبتلایان به آن باشد.

-حمایت از کودکان : حمایت از کودکان در معنای اخص، به حمایت از آن ها در مقابل خشونت، آزار و سوء استفاده اطلاق می شود. در هر جامعه ای بنا بر مقتضیات فرهنگی، اقتصادی، مذهبی و اجتماعی کودکان در معرض پاره ای از آسیب ها قرار می گیرند. این آسیب ها در مدرسه، خانواده و محیط بیرونی به وقوع می پیوندند. بسته به جنس این آسیب ها و شرایط هر یک، یونیسف با تلاش در جهت تغییر منشاء آن، از راه تغییر و تصویب قوانین حمایتی، تغییر عرف و فرهنگ غالب جامعه و یا بازنگری بر پایه های وجودی آن ها سعی بر کاهش و ممنوعیت این دسته از آسیب ها دارد. کودک آزاری در محیط های گوناگون اجتماعی، فشارهای و آسیب های وارده بر کودکان به دلیل ساختارهای نامتوازن اقتصادی، محدودیت های اجتماعی و سنت های نادرست همگی مشمول مواردی می باشند که برای مبارزه با آن ها این دسته از فعالیت های سازمان یونیسف تعریف شده اند.

-حمایت سیاسی از کودکان : این نوع از فعالیت های یونیسف، که ارزیابی سیاست هاست، جنبه ای از فعالیت های آن است که مخاطب آن دولت ها، قانون گذاران، رسانه ها، جامعه ی مدنی و سازمان های بین المللی است. چرا که با ارزیابی سیاست های عمومی از طرف هریک از نهادهای فوق، می توان علل بسیاری از نقض حقوق ها را دانست و در جهت رفع آن ها گام برداشت.

یونیسف در ایران

از سال ۱۹۸۳، سازمان یونیسف فعالیت های خود را در جهت افزایش سطح زندگی کودکان، با تاسیس دفاتر آن در این کشور ایران آغاز کرده است. علاوه بر فعالیت های عمومی این سازمان، در مورد واکسیناسیون کودکان در سنین مقتضی و برپایی مدارس و کلاس های آموزشی برای کودکان بازمانده از تحصیل اقدامات مفیدی انجام داده است. هم چنین برنامه هایی با عنوان فعالیت های اضطراری پس از زلزله ی بم در سال ۱۳۸۲ در فعالیت های این سازمان گنجانده شد که با ارسال وسایل مورد نیاز و حضور در محل، اقداماتی در جهت توانمندسازی زنان و کودکان در این منطقه صورت پذیرفت. یونیسف ایران توجه خود را به سه استان که بیشترین نیاز را دارند، متمرکز کرده است. این سه استان، هرمزگان، آذربایجان غربی و سیستان‌وبلوچستان است.(منبع)

ایرادات وارده از جانب منتقدان

نقش پر رنگ سازمان یونیسف در ارتقای سطح زندگی کودکان در مناطق محروم را نمی توان نادیده گرفت. فراهم آوردن امکانات بهداشتی، تاسیس مدارس و تلاش در جهت بازگرداندن کودکان به چرخه ی تحصیلی و ریشه کن کردن برخی بیماری های شایع در مناطق مختلف از اقدامات عمده و گسترده ی این سازمان است که بدون تردید بدون وجود چنین سازمانی با این سطح از گستردگی و نفوذ قابل اعمال نبودند. با این وجود انتقاداتی به فعالیت های این سازمان و خصوصاً میزان نفوذ و تاثیر آن ها وارد است که می توان گفت این ایرادات عموماً به تمامی سازمان های بین المللی وارد می شود.

همان گونه که گفته شد یکی از فعالیت های عمده ی سازمان یونیسف، بازنگری در سیاست های دولت ها در جهت تطبیق آن با اهداف این سازمان است. اما به دلیل محدودیت های این قبیل سازمان ها، ناشی از عدم امکان دخالت در امور داخلی کشورها و نبود ضمانت اجرای موثر در مقابل ممانعت دولت ها، فعالیت های این سازمان تحت تاثیر شرایط سیاسی و تمایلات میلی دولت ها و قانون گذاران قرار گرفته است. دولت ها و نهادهای داخلی، با استناد به داخلی بودن این مسائل و قوانین خود، اجازه ی دخالت سازمان های بین المللی در همه ی مسائل را نمی دهند و سیاست های خود را بسته به مقتضیات سیاسی خود دنبال می کنند. مساله ای که موجب می شود سازمان های بین المللی حمایتی، نتوانند آن گونه که باید وضعیت معیشتی افراد را نظارت و در جهت بهبود آن با مسئولان وارد گفت و گو شوند. همان طور که گفته شد، این ایراد به عموم سازمان های بین المللی وارد است، محدودیت های این گونه سازمان های و نبود ضمانت اجرای موثر در مقابل سرپیچی دولت ها در اجرای تصمیمات آن، موجب شده است فعالیت های این گونه سازمان ها در بسیاری مواقع بلا اثر بماند. ناگفته نماند که عده ای، جدید بودن و ظهور چند ساله ی این سازمان ها را علت این نا کارآمدی می دانند و با توجه به سیر پیشرفت و گسترش صلاحیت های آن ها، در آینده ای نزدیک این نواقص را مرتفع می دانند.

 


[۱] .موسی زاده، رضا، سازمان های بین المللی، بنیاد حقوقی میزان، چاپ هفدهم،۱۳۸۹، تهران 

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large