Skyscraper large

تحریم، کمبود دارو و مصائب کودکان

601046_4215932- محمد صادقی mohamad sadeghi محمد صادقى

محمد صادقی

تحریم های اقتصادی که پیش تر از سوی آمریکا و اروپا، «هدفمند و هوشیارانه» خوانده شده بود که بر اساس آن قرار بود تنها دولت جمهوری اسلامی و نهاد های امنیتی و نظامی به منظور پذیرفتن خواسته غرب در خصوص مناقشه هسته ای تحت فشار قرار گیرد، چند صباحی است که بیشتر و پیشتر از همه، زندگی روزمره مردم ایران را نشانه رفته است.

ناگفته پیداست که حجم عمده فشارهای طاقت فرسای تحریم‌ های اقتصادی غرب علیه جمهوری اسلامی بر دوش اقشار کم درآمد و متوسط ایرانی سنگینی می کند. در این بین به سبب گستردگی تحریم ها که دامنه آن مستقیم یا غیر مستقیم به مقوله دارو و مایحتاج اولیه زندگی خانواده ها نیز کشیده شده است، سبب شده تا بسیاری از کودکان، که یک سوم جمعیت ایران را تشکیل می دهند، همچون همیشه در خط مقدم آسیب های جدی جسمی و روحی کوتاه مدت و بلند مدت قرار  گیرند.

این دیگر واقعیتی است که تحریم اقتصادی ایران به صورت غیر مستقیم حوزه دارو و درمان را هم در بر گرفته است و طبیعی است که در نتیجه کم شدن دارو، آن هم به دلیل اعمال تحریم ‌های غرب علیه ایران، کودکان بیمار و بیماران خاص با مشکلات طاقت فرسایی رو به رو هستند و کمبود اقلام دارویی در ایران، سلامت بیماران در کشور به خصوص بیماران مبتلا به بیماری ‌های خاص را تحت ‌الشعاع قرار داده است و حتی منجر به فوت تعدادی از این بیماران شده است و خطر جانی و معلولیت، بسیاری از کودکان بیمار را تهدید می‌ کند.

اکنون در ایران کاهش تولید و واردات دارو به مرحله نگران کننده ای رسیده و منجر به کمبود بیش از ۳۰ داروی بیماری های خاص شده است؛ وضعیتی که بیش از پیش متاثر از تحریم های بین المللی برای تبادلات بانکی و تبعات اجرای سیاست های نادرست اقتصادی دولت گذشته است.

هم اکنون بسیاری از مجاری بانکی بین المللی اقدام به تحریم های بانکی علیه بانک های کشور کرده و این مساله تا حد زیادی خرید مواد اولیه دارو را تحت الشعاع خود قرار داده است.

با وجود آن که بنا بر ادعای مقامات وزارت بهداشت، هم ‌اکنون ۹۶ درصد داروهای مصرفی مردم در داخل کشور تولید می شود، اما ذکر این نکته ضروری است که در حال حاضر فقط حدود ۴۰ درصد از مواد اولیه این داروها در داخل کشور تولید می ‌شود و داروسازان برای واردات مواد اولیه از خارج از کشور با معضلات فراوانی دست به گریبان هستند.

واردکنندگان دارو می گویند که با وجود استفاده از راه‌ های مالی گران‌ تر مانند تغییر (حساب بانکی) از یک بانک اروپایی به یک بانک دیگر یا متوسل شدن به واسطه ‌ها و معاملات غیررسمی، محموله‌ های دارو به‌ موقع یا به اندازه کافی وارد ایران نمی ‌شود.

«سیامک افاضلی»، مدیر شرکت داروسازی سهای هلال‌ احمر، در این مورد می گوید: «درست است که دارو را تحریم نکرده‌اند ولی ما وابستگی نفتی داریم پس باید دلاری باشد که بدهیم و مواد اولیه دارویی بگیریم. از طرفی جا به ‌جایی پول پرهزینه است و سبب می‌ شود که هزینه مواد اولیه دارویی گران تمام شود که در نهایت یا شرکت دارویی باید زیان بدهد یا قیمت را افزایش دهد که در هر دو حالت به ضرر بیماری است که باید دارو را مصرف کند».

حوزه دارو و درمان که در ماه های اخیر وضعیت اسفباری را سپری کرده بود، در روزهای جابه جایی دولت های دهم و یازدهم نیز کماکان به یک بحران جدی تبدیل شده و هر روز اخبار نگران ‌کننده ‌تری را به خود اختصاص می‌ دهد:  کمبود ۲۱۲ قلم دارو حتی در داروخانه های هلال احمر و افزایش تا ۹۰ درصدی قیمت‌ دارو و تجهیزات درمانی تنها بخش کوچکی از این بحران است.

در حال حاضر بنا به اطلاعات موجود از عمده تولید کنندگان و وارد کنندگان اقلام دارویی در کشور به شکل موردی داروهایی مهم و حیاتی همچون داروهای ضدسرطان نظیر: فلورواوراسیل، دوکسوروبیسین، ابرلبین، سیتارابین، لوموستین (سی سی آن یو)، داروهای تنفسی همچون: اسپری سرتاید، آتروونت و سروفلو، داروی مورد استفاده در بیماران تالاسمی جهت جلوگیری از رسوب آهن نظیر، دسفرال (دفروکسامین تولید نوارتیس) و دسفوناک (تولید شرکت روناک داروایران) و داروی مدر در بیماران قلبی تحت عنوان (قرص فورزوماید) با کاهش شدید تولید و واردات مواجه شده و مشکلات متعددی را برای بیماران و به ویژه کودکان بیمار ایجاد کرده است.

مشکل کمبود دارو در ایران به حدی بحرانی شده است که در ۵ اکتبر ۲۰۱۲، «بان کی مون» – دبیر کل سازمان ملل متحد –  نیز به آن اشاره کرده و گفته بود: « تحریم های اعمال شده علیه جمهوری اسلامی ایران آثار و عوارض قابل توجهی بر مردم ایران داشته است که باعث بالا رفتن قیمت کالاهای مصرفی و مخارج انرژی ، افزایش نرخ بیکاری و کمبود مایحتاج عمومی _ نظیر دارو، از جمله آنهاست … به خاطر تحریم بانک ها و مشکل پرداخت بهای اجناس، برخی از شرکت های بزرگ دارویی فرستادن دارو به ایران را متوقف کرده اند. به همین خاطر داروهای مهمی که برای بیماری های عفونی و قلبی و برای افراد مبتلا به سرطان و بیماران مبتلا به مشکلات تنفسی و “مولتیپل اسکروزیس” ( بیماری ناتوان کننده مغز و اعصاب که زنان را سه برابر مردان مبتلا میکند) استفاده می شد با کمبود جدی رو به رو شده است».

بنابر اظهارات  بان کی مون، «حتی شرکت ‌هایی که مجوز لازم برای صادرات غذا و دارو به ایران را دریافت کرده ‌اند، برای یافتن بانک ‌های واسطه به منظور انجام نقل و انتقالات مالی با مشکل مواجه هستند. و به همین دلیل دارو‌ها برای درمان بیماری ‌ها مختلف کمیاب شده ‌اند، از جمله داروهایی مانند داروهای ضد سرطان، ناراحتی قلبی و تنفسی».

خبرگزاری رویترز در فروردین ۹۱ در گزارشی نوشته بود که شرکت ‌های آمریکایی از شرکت عظیم داروسازی «مرک‌ اند کو» تا شرکت‌های کوچک تولید پوشک بچه، برای دریافت بدهی خود از بازرگانان ایرانی از بابت فروش اقلام دارویی و دیگر کالاهای ضروری بشر دوستانه با مشکل مواجه شده ‌اند.

چندی پیش به دنبال درگذشت کودکی هموفیلی در دزفول، هیات مدیره کانون هموفیلی ایران طی نامه ‌ای سرگشاده به رئیس فدارسیون جهانی هموفیلی و رئیس سازمان بهداشت جهانی در رابطه با مخاطرات تحریم اقتصادی ایران و اثر این تحریم‌ ها در به خطر افتادن  سلامت بیماران و کودکان هموفیلی هشدار داد. هیات مدیره کانون هموفیلی ایران در این نامه تاکید کرده است که «به رغم شعارهای تبلیغاتی و عوام فریبانه در تحریم‌ های اقتصادی آمریکا و اتحادیه اروپا علیه دولت و ملت ایران از جمله آن که اقلام دارویی شامل تحریم نیست، متاسفانه با تحریم بانک ‌ها و دیگر موسسات اقتصادی عملا تفکیک دارو از دیگر کالا‌ها مفهومی ندارد»[۱]

رسانه های خبری در گزارشی دیگر از کمبود دارو و این بار در خصوص کودکان مبتلا به بیماری تالاسمی با عنوان «بیش از ۲۰ هزار بیمار تالاسمی و صف‌ های طولانی‌ در مقابل داروخانه ‌ها» به این موضوع پرداخته اند. در این گزارش آمده است که «ماه ‌هاست بیماران تالاسمی کمتر از میزان مورد نیاز خود دارو مصرف می‌ کنند». کودکان مبتلا به بیماری تالاسمی اگرچه سال‌ هاست برای تهیه دارو با مشکل مواجه هستند، اما در ماه‌ های اخیر کار به جایی رسیده که بار‌ها مراجع رسمی و غیررسمی نسبت به در خطر بودن جان این بیماران هشدار داده ‌اند. «مجید آراسته»، رئیس انجمن تالاسمی ایران، در این باره می گوید:«همه جوامع بین ‌المللی می ‌دانند که تحریم ‌ها نباید شامل دارو و غذا شود، اما وقتی بانک تامین ‌کننده ارز را تحریم می ‌کنند چه طور می ‌شود دارو وارد کشور کرد؟»[۲]

به طور خلاصه، نیاز حیاتی هر بیمار تالاسمی عبارت است از خون به علاوه داروی آهن‌ زدا که مرغوب ‌ترین آن ‌ها در دنیا با عنوان تجاری «دسفرال» و «ایکس جِید» هر دو توسط کارخانه سوییسی نوارتیس تولید می ‌شود که ماه هاست به دلیل تحریم های اقتصادی در ایران کم یاب و با افزایش بی سابقه قیمت مواجه شده است.

نیاز بیماران تالاسمی به خون یک نیاز حیاتی است؛ به طوری که یک کودک بیمار بیش از دو ماه نمی‌ تواند بدون تزریق خون زنده بماند. اما مصرف داروی آهن‌ زدا یک پروسه نسبتا طولانی است و علائم ظاهری آن –  که تیره شدن رنگ پوست است –  پس از چند ماه ظاهر می‌ شود. به همین دلیل ممکن است برخی بیماران، به دلیل مشکلات دسترسی به دارو مصرف آن را به تاخیر بیندازند اما در طول این مدت، آهن اضافه در بدن بیمار رسوب کرده و کبد و قلب آسیب زیادی می ‌بینند.

در بسیاری از بیماران با درمان منظم هم رسوب آهن در قلب و کبد و غدد درون ریز باعث مشکلات زیادی شده است. مثلا کوتاهی قد و رشد غیرطبیعی به دلیل رسوب آهن در هیپوفیز و همچنین بیماری دیابت به خاطر رسوب آهن در لوزالمعده در این کودکان بیمار بسیار رایج است.

از سوی دیگر گزارش ‌هایی نیز از کمیاب‌ شدن شیر خشک برای نوزادان در بازار ایران حکایت می‌ کنند. کمبود شیر خشک به‌ خصوص سبب مشکلاتی برای نوزادانی شده که مشکلاتی از جمله اسهال دارند و باعث شده در مواردی این نوزادان در بیمارستان بستری شوند زیرا این کودکان اگر غذایی غیر از شیرخشک رژیمی بخورند، دچار اسهال و استفراغ می ‌شوند.

اکنون شیر خشک با نشان های تجاری همچون «نان»، «ببلاک»، «بیومیل»، «گیگوز»، «هومانا» و «آبتامیل» به عنوان شیرهای پرمصرف در داروخانه ها کمیاب شده و با قیمت های بالایی به فروش می رسد.

برخی منابع خبری هم از سهمیه ای و کوپنی شدن شیرخشک در برخی شهرهای کشور خبر داده اند به گونه ای که داروخانه ‌ها نمی ‌توانند هر ماه ۴ عدد بیشتر به دارنده کارت دریافت شیرخشک تحویل بدهند.

 


[۱] هموفیلی نوعی اختلال ارثی است که بر اثر آن، خون در محل بریدگی بند نمی‌ آید. مبتلایان به این اختلال باید برای انعقاد خون خود از دارو استفاده کنند. 

[۲] تالاسمی یک بیماری ژنتیکی و مادرزادی است و بیمار تالاسمی باید در وعده‌ های منظم و بسته به فعالیت جسمانی و وزن و چند آیتم دیگر به طور مکرر خون تزریق کند. 

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large