Skyscraper large

کودکان خیابانی و سازمان های غیردولتی در سومالی

MDG : Young boys on the street of Mogadishu, Somalia

شیما یزدانی

صدای اذان مغرب به گوش می­ رسد. پسر کوچکی که شلواری کهنه و پیراهنی بزرگ­ تر از سایز خودش به تن داشت، و در حالی که قوطی زنگ زده ی رنگ در دست داشت، از سایه خارج شد. او رو به روی درب مسجدی  در «موگادیشو» ایستاد؛ جایی که نزدیک ساختمان تازه تأسیس مجلس قرار دارد.

«علی نور» – ده ساله – نزدیک به سه سال است که کفش های عابرین خیابان را واکس می زند. داخل قوطی زنگ زده ی رنگ وسایل کارش قرار دارد؛ یک برس، یک فرچه و یک اسفنج! علی نماز جمعه را فرصت مناسبی برای پول درآوردن می­ داند. چشمان او خیره به پاهای نمازگزارانی است که به مسجد می آیند؛ او به دنبال کفش های خاکی می گردد. خیابان های خاکی و کثیف موگادیشو باعث شده تا مشتری های علی نور بیش تر شود.

علی یکی از حداقل بیست کودکی است که برای واکس زدن کفش های مسلمانان نمازگزار با ایمان و ثروتمند، با یک دیگر رقابت می کنند. آن ها برای واکس زدن یک جفت کفش مبلغی معادل ده سنت دریافت می کنند. برخی مواقع نیز به علت زیاد بودن تعداد کودکان واکسی، مشتریان با آن ها چانه زده و مبلغ پرداختی را به پنج سنت می رسانند.

در حالی که مردان با عبای سفید مشغول نمازند، کودکان مشغول کار کردن هستند. بعد از یک ساعت کار پیراهن علی خیس عرق شده و از بالای ابروان او نیزعرق می چکد. اما او خوشحال است، چرا که به اندازه ی هفتاد سنت ثروتمند شده! علی می­ گوید:«من جمعه ها را دوست دارم. چون نسبت به روزهای دیگر پول بیش تری کسب می کنم و برادران کوچک ترم امشب غذایی برای خوردن دارند». در گوشه و کنار هر مسجد، قهوه خانه، رستوران و هر مکانی که مردم تجمع کرده یا نماز می خوانند، کودکان خیابانی مشغول کار و تمیز کردن کفش های مردم اند. اکثر این کودکان کوچک و ضعیف بوده و کم تر از شش سال سن دارند؛ برخی از آنان نیز گدایی می کنند.

پدر علی سه سال قبل فوت کرده است، مادر او نیز بیمار بوده و قادر به کار کردن نیست. علی به عنوان بزرگ ترین فرزند خانواده باید از اعضای خانواده اش حمایت کند. کوچک ترین فرزند خانواده نیز به علت ابتلا به یک بیماری ژنتیکی به مراقبت های بیست و چهارساعته و مداوم نیاز دارد.

آمار دقیقی از تعداد کودکان خیابانی در موگادیشو در دست نیست. در سال ۲۰۰۸ سازمان های مددکاری محلی، یونیسف – صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل – تعداد کودکان خیابانی را نزدیک به پنج هزار نفر تخمین زده بودند. اما این آمار به قبل از قحطی فاجعه آمیز سال ۲۰۱۱ تعلق دارد. بسیاری از خانواده ها دام و مزرعه ی خود را از دست دادند که بدون آن ها قادر به معاش، زندگی و تأمین نیازهای فرزندانشان نیستند؛ متعاقب این قحطی تعداد کودکان خیابانی که به دنبال غذا و کار هستند افزایش چشمگیری یافته است.

«یاسین عبدالهی» – رییس سازمان حمایت از کودکان سومالی – می گوید تعداد کودکان خیابانی در سال ۲۰۱۱ حداقل به یازده هزار نفر می رسد؛ دولت، در مناطق تحت کنترل خود، قانونی را در منع استفاده از کودکان به عنوان سرباز به تصویب رسانده است، بدون این که هیچ برنامه ای برای جذب آنان در جامعه داشته باشد. وی این گونه ادامه می دهد:«تعداد کودکان خیابانی روندی رو به افزایش دارد. چرا که این کودک – سربازان دیگر به جز خیابان جایی برای زندگی ندارند».

بدون هیچ گونه حمایتی از جانب دولت برای ساخت سرپناهی برای کودکان خیابانی، برخی سازمان های غیر دولتی محلی اقدام به این کار کرده اند: سازمان غیر دولتی «کدرو» (KEDRO) برای اسکان نزدیک به صد کودک خیابانی، حلبی آبادی در نزدیکی محل تخلیه ی زباله های شهر – در جاده ی منتهی به فرودگاه -  ساخته است. اکثر این کودکان یا یتیم هستند و یا در گذشته سرباز بوده اند و به مواد مخدر اعتیاد دارند. بیش تر این کودکان پیش از این، در زباله ها به دنبال غذا می گشتند و یا زباله ها را تفکیک کرده و آن ها را می فروختند. اکنون آنان شانس رفتن به مدرسه را دارند، اما به دلیل بودجه ی سازمان غیردولتی «کدرو» تنها یک وعده غذا به آن ها داده می شود.

این کودکان گرسنه -  که خدمات توانبخشی مناسبی نیز برای ترک اعتیاد دریافت نکرده اند – در اغلب موارد مجدداً یا به زباله گردی رو می آورند و یا به سوء مصرف مواد مخدر دچار شده و حتی دست به جنایت می زنند. «فاطمه حسن» – مدیر سازمان کدرو – می گوید:«این کودکان نیازمند حمایت های بیش تری هستند که ما قادر به انجام آن نیستیم. آن ها نباید تنها در خیابان رها شوند».

«محمد عثمان» – یازده ساله – یکی از کودکانی است که قبلاً در این حلبی آباد کدرو ساکن بوده و اکنون بار دیگر به زباله گردی روی آورده است. او نزدیک به چهار سال است که والدین خود را ندیده؛ آن ها ساکن یکی از هزاران کمپی هستند که افراد بی خانمان در آن ها اسکان داده شده اند. محمد عثمان در حالی که زیر آفتاب شدید نیمروز، روی تپه ای از زباله ایستاده و به خاطر اعتیادش به چسب، بطری ای را که در آن چسب کفش ریخته، بو کرده و به طور مدام سرفه می کند، می گوید:«اول از همه من به کمک احتیاج دارم، نه کتاب و مدرسه و دفتر، به همین دلیل آن جا را ترک کردم».

فاطمه حسن می گوید:«تمام هراس من از این است که این کودکان به استخدام گروه های جنگجوی محلی که در سراسر کشور مشغول به فعالیت بوده و خارج از کنترل دولت هستند، در آیند. این کودکان نه والدینی دارند و نه تحصیلاتی، اگر هیچ حمایتی برای برگرداندن آن ها به جامعه صورت نگیرد – شبیه وضعیت فعلی – غالب آنان یا جذب گروه های جنگجو شده و یا سارق می شوند».

دولت جدید -  که از ماه نوامبر بر سر کار آمده – می گوید برنامه های مدونی برای ساماندهی وضعیت کودکان خیابانی دارد. دکتر «دوآل عادن محمد» – مدیر کل وزارت توسعه ی منابع انسانی و خدمات عمومی – می گوید:« افزایش تعداد کودکان خیابانی در جاده ها و خیابان های موگادیشو روندی غیر قابل قبول دارد، بنابراین رسیدگی امور مربوط به کودکان در رأس همه ی تصمیم گیری ها قرار داده خواهد شد. رفاه و آسایش کودکان از جمله اولویت های مهم این دولت به شمار می رود».

واکس زدن و برق انداختن کفش عابران، آن آینده ای نیست که علی تصور می کند. او می گوید:«من می خواهم به مدرسه بروم و برای خودم اتومبیل بخرم. مدرسه رفتن از کار کردن آسان تر است».

 


  • این گزارش ترجمه ای است از «Somali NGO’s call for help to ease burden of Mogadishu street children»، که در تاریخ شانزدهم ژانویه ی ۲۰۱۳ – و به قلم حمزه محمد – در روزنامه ی گاردین منتشر شده است.      
این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large