Skyscraper large
«کرن چرنیزون» عکاس و فعال اجتماعی برزیلی در گفتگو با دفتر کودکی

گزینه هایی برای پر کردن جای خالی دولت

sd96f54sdf

شادان هاشمی

سازمان های غیر دولتی، سازمان های مردم نهاد، انجمن های عام المنفعه و فعالیت داوطلبانه، عباراتی هستند که با وجود کاربرد روزانه و مکرّر، به دلیل مبهم بودن تعاریف و تا حدودی خلط با تعاریف دیگر، شناخته شده نیستند و در نظر افراد مختلف به یک معنا و مفهوم به کار نمی روند. این سازمان ها که هر یک با دیگری متفاوت است و عموماً – و نه همیشه – متشکل از نیروهای داوطلب هستند در جوامع مختلف به تناسب شرایط اجتماعی و سیاسی حاکم بر آنها نقش متفاوتی ایفا می کنند. چالش ها و مسائلی که موضوع این سازمان هاست، و مشکلات و موانعی که بر سر راه آنها قرار دارد نیز تابعی از شرایط  و جو عمومی حاکم بر یک جامعه است.

به منظور روشن کردن برخی تفاوت ها، و صورت دادن مقایسه ای در کنار تعاریف ارائه شده از  سازمان های داخل کشور ما و وظایف، اهداف، و شرایط آنها به سراغ «کرن چرنیزون»، عکاس و فعال اجتماعی در برزیل رفتیم. کرن تجربه های گوناگونی از کار اجتماعی و حضور داوطلبانه در سازمان های غیردولتی در کشورهای محتلف دارد، و آن طور که خود می گوید، فعالیت های او در جهت نشان دادن حقایقی است که از عهده ی نهادهای دولتی و دیگر نهادهای مدنی برنمی آمده است. در خصوص نحوه عمل این دست سازمان ها و تجربه های وی از چنین فعالیت هایی، از او سؤالاتی پرسیدیم که در ادامه می خوانید: 

تا به حال چه فعالیت هایی در حوزه موضوعات و معضلات اجتماعی داشته ای و زمینه این فعالیت ها چه بوده است؟ 

چرنیزون : حرفه  اصلی من عکاسی است، اما من همیشه به موضوعات اجتماعی علاقه مند بودم و چیزی که باعث شد من به عکاسی علاقه پیدا کنم، تلاش برای نمایش معضلاتی بود که جامعه از عهده ی حل آنها برنیامده است. به همین خاطر من نوعی رویکرد وابسته به انسان شناسی نسبت به موضوعاتم داشته ام. برای مثال در «سائوپائولو» –  شهری که در آن زندگی می کنم –  من یک پروژه عکاسی با همکاری جامعه معتادان به کراک راه اندازی کردم که این دسته افراد با آن که در مرکز شهر زندگی می کنند، از چشم افراد جامعه پنهان هستند و همین مساله باعث می شود پیش داوری ها و تصورات نادرستی در مورد آنها رواج داشته باشد و جامعه با نگاه بدی با آنها رفتار کند. هدف من این بود که با عکس هایم بتوانم جنبه  انسانی تری از زندگی معتادان، که در تضاد با تصویری است که رسانه های جمعی از آنها ارائه می دهند، نشان دهم.

 در غنا – آفریقا هم مجموعه گزارش های تصویری ای از نحوه ی اتلاف های الکتریکی، و مردمی که به نحوی به دلیل عدم امکانات و یا آموزش کافی از آن آسیب دیده اند تهیه کردم تا بتوانم  توجه مسئولین و جامعه را به آثار سوء عادت های غلط  مردم در این زمینه جلب کنم. 

تا به حال در چه کشورهایی به عنوان داوطلب فعالیت داشته ای؟ 

چرنیزون : کار و فعالیت داوطلبانه در سه کشور برزیل، غنا و هند. 

به نظرت این کشورها چه تفاوت هایی در زمینه راه اندازی و گرداندن سازمان های مردم نهاد داشته اند؟ 

چزنیزون : در مورد کشورهایی که تجربه کار مستقیم داشته ام، فکر می کنم سازمان های مردم نهاد در برزیل بیشتر مستقل هستند و تنها توسط عوامل و افراد گرداننده، بدون دخالت سازمان های دیگر اداره می شوند. در آنجا اینگونه سازمان ها بودجه بالاتری دارند و افراد بیشتری در جامعه از آنها حمایت می کنند؛ چه از لحاظ منابع مالی و چه از لحاظ منابع انسانی.

در هند اما به نظرم نحوه  عمل اینگونه سازمان ها، نامنظم و آشفته بود. تعداد بالایی از افراد به صورت داوطلبانه در این سازمان ها کار می کردند، اما اکثراً بی تجربه بودند و هیچ برنامه و هدفی برای فعالیت های خود تعریف نمی کردند. و فقر جامعه  هند نیز موجب شده بود از لحاظ مالی هم امکاناتی نداشته باشند و مجموع همه  این عوامل آنها را بی اثر می کرد.

در غنا، سازمان های داخلی و مستقل به تازگی شروع به ظهور و فعالیت کرده اند، و با وجود سابقه  کم، عموماً افراد با انگیزه و با تجربه ای آنها را راه اندازی کرده اند. من شانس این را داشتم که در یک سازمان غیر دولتی، با دو جوان دانشجو همکاری کنم. اهداف و برنامه هایی که در ذهن آنها بود بسیار منظم، و تمرکز آنها روی مسائل بسیار بالا بود. خلاقیت زیادی در کارها و پروژه های خود نشان می دادند و به درستی فعالیت های یک سازمان غیر دولتی را دنبال می کردند. 

در هریک از این کشورها، چه معضلات و موضوعات اجتماعی ای به صورت گسترده وجود دارد؟ به بیان دیگر چه چیزهایی لزوم تأسیس این گونه سازمان ها را ایجاد کرده است؟ 

چزنیزون : فکر می کنم در هند بیشترین مساله فقر گسترده و ترک تحصیل  کودکان باشد که با یکدیگر هم در ارتباطند. دو دستگی جامعه و طبقه بندی به غنی- فقیر آن قدر بالاست که کشور را در یک وضعیت کاملاً دوگانه قرار داده است. سازمان های مردمی نیز معمولاً از طرف قشر فقیر جامعه هستند که عملاً به دلیل نبود امکانات کافی، تاثیری ندارند. قشر غنی هم عموماً به لزوم توجه به مسائل اجتماعی و تلاش در جهت رفع آنها توجهی نشان نمی دهد. آموزش و آگاهی سازی می تواند نقش پررنگی در پیشرفت و بهبود چنین وضعیتی داشته باشد، که این مساله دقیقاً چیزی است که جامعه هند از نبود آن رنج می برد.

در غنا مساله  اصلی آموزش و تحصیل کودکان می باشد. خصوصاً در روستاها کودکان به دو دلیل عمده مدرسه را رها می کنند. یکی برای کار در مزارع و زمین ها در کنار والدین( که این مساله لزوماً ناشی از فقر مالی نیست، بلکه بسیاری از خانواده ها آموزش را امری فرعی و غیرضروری می دانند) و یکی دلزدگی از مطالب درسی و برنامه های آموزشی، عموماً به این دلیل که کتاب های درسی در غنا به زبان انگلیسی هستند، و کودکان که آشنایی چندانی با این زبان ندارند، به سختی متوجه مطالب و موضوعات درسی می شوند. در نتیجه بسیاری از آنها پس از مدتی مدرسه را ترک می کنند. در سازمان غیردولتی و مردم نهادی که جنبه ی بین المللی داشت ( با پذیرش داوطلبانی از کشورهای دیگر)  تلاش مسئولان و داوطلبان بر این بود که با ایجاد تغییراتی در نحوه  آموزش و برگزاری کلاس های زبان انگلیسی به صورت جداگانه، بتوانند کودکان را در مدارس نگه دارند. ساختن کتابخانه، جذاب کردن محتوای درسی، و آگاه سازی خانواده ها در خصوص مسائل کودکان از جمله فعالیت های این سازمان بود که من در آنها شرکت داشته ام.

در برزیل، می توان گفت که مهم ترین مسائل، آموزش، مواد مخدر و خشونت است. بسیاری از کودکان به دلیل فقر و ناتوانی خانواده در حمایت های مالی، مدرسه را ترک کرده اند. اعتیاد به مواد مخدر و جرایم خشونت آمیز رواج عجیبی در برزیل دارد و ترک تحصیل این کودکان و به تبع آن درگیر شدن در چنین فضاهایی، این تبعات را به همراه خواهد داشت. 

سازمان های مردم نهاد و وظایف آنها را چگونه تعریف می کنی؟ فعالیت های اصلی این سازمان ها در کشور شما به صورت کلی چیست؟ 

چزنیزون : فکر می کنم این سازمان ها برای حمایت از افرادی به وجود آمده اند که هیچ پشتیبانی ای از دولت نمی گیرند. زمانی که دولت از عهده  کمک به برخی گروه ها و بهبود شرایط زندگی آنها برنمی آید، اینگونه سازمان ها برای ارتقای این  شرایط تلاش می کنند. در برزیل همان طور که گفته شد فعالیت اکثر این سازمان ها در رابطه با حق آموزش کودکان است، که ارتباط پیدا می کند با فقر به عنوان یکی  از دلایل خارج شدن آنها از چرخه ی آموزش، و اعتیاد و خشونت به عنوان نتایج و پیامد های آن. فعالیت در این سازمان ها، بدون درنظر گرفتن همه ی این عوامل و شرایط  تاثیرگذار نخواهد بود. 

ارتباط دولت و نهادهای دولتی با اینگونه سازمان ها چگونه است؟ 

چزنیزون : در برزیل دولت عموماً توجهی به وجود اینگونه سازمان ها و فعالیت های آنها ندارد. به عبارتی نه حمایتی از آنها صورت می دهد و نه مانع فعالیت آنها می شود. اما خب واضح  است که کوتاهی دولت در انجام وظیفه های خود موجب شکل گیری سازمان های مردم نهاد می شود و هرچقدر این کوتاهی و عدم توجه بیشتر باشد، متعاقباً کار فرساینده تری پیش روی اینگونه سازمان ها خواهد بود. برای مثال در شرایطی که گفته شد، که یکی از مشکلات کودکان در برزیل ترک تحصیل به دلیل عدم توانایی حمایت مالی خانواده است، دولت هزینه های هنگفتی بیشتر از هزینه مقرر و از پیش تعیین شده برای برگزاری مسابقات جام جهانی و ساخت ورزشگاه صرف می کند. و مسلم است اجحافی که در اینجا صورت می گیرد، نه فقط متوجه کودکان خارج از چرخه  تحصیل، بلکه تمامی افراد قشر متوسط است. چرا که دولت به منظور تأمین این هزینه اضافی، به بالا بردن کرایه وسایل نقلیه  و هزینه های درمانی و آموزشی پرداخته است. هیچ استثنایی در گروه های مختلف مردمی برای مواجهه با این موضوع نیست و در نتیجه افراد محروم، روز به روز مشکلات بیشتری برای تامین نیازهای خود خواهند داشت.

در هند هم وضعیت تاحدی به همین صورت است. همان طور که گفتم عموم جامعه توجهی به قشر فقیر ندارد و دولت و نهادهای آن نیز از این قاعده مستثنی نیستند. بنابراین این گونه سازمان ها هم جایی در برنامه های آنها ندارند. حتی با توجه به بی تجربه بودن و نداشتن امکانات، ممکن است با اطمینان از عدم رسیدن آنها به اهدافشان مشکلی برای آنها ایجاد نکنند!

اما در غنا، رفتار دو دانشجوی گرداننده آن سازمان، نمونه ای از رفتار کلیت جامعه بود. و در کنار آنها دولت و نهادهای وابسته به آن نیز حمایت های خود را از این سازمان های به صورت های گوناگون ابراز می دارند. برای مثال در مدتی که من آنجا بودم، برای بسیاری از پروژه ها، بانک های دولتی به عنوان اسپانسر حمایت می کردند. هم چنین در همه  برنامه ها و مراسمی که از طرف این سازمان برگزار می شد، یکی از مسئولان شهری و یا دولتی حضور داشت و در جریان برنامه های آنها قرار می گرفت و آنها را حمایت می کرد. 

فعالیت داوطلبانه برای شما چگونه تعریف می شود؟ 

چزنیزون : کار کردن بدون حقوق و دستمزد، که باید مهم ترین هدف آن کمک به بهبود شرایط گروهی از جامعه باشد و در برگیرنده  تجربه های جدید و بینش های متفاوت باشد. 

چه مسائلی بیشترین مشکلات را بر سر راه اینگونه سازمان ها قرار می دهند؟ 

چزنیزون : به صورت کلی می توانم بگویم عدم آگاهی و آموزش ندیدن جوامع در این حوزه ها. اما در برزیل به طور خاص ، بوروکراسی پیچیده  ناظر بر تشکیل این گونه سازمان ها و شرایط اداره آنها یکی از بزرگ ترین و مهم ترین مشکلات پیش پای مسئولان است. 

چگونه شرایطی را برای تحقق و رفع مسائلی که تا به حال در خصوص آنها فعالیت کرده ای، مناسب می دانی؟ 

چزنیزون : زمانی که اینگونه سازمان ها، منزوی نباشند و هم از حمایت مردم جامعه و هم دولت برخوردار باشند. مردم باید بدانند چه مسائلی در جامعه وجود دارد و این که همه در برابر آنها مسئولیت دارند. در کنار آن دولت ها نیز از زیر بار مسئولیت های خود نباید شانه خالی کنند و باید در کنار سازمان های غیردولتی درگیر مسائل، و وارد روند بهبود شرایط شوند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large