Skyscraper large

تاریخچه کنکور و وسوسه حذف دایمی آن

sd6f54ss-روشنک آسترکى-roshanak astaraki آسترکی

روشنک آسترکی

کنکور، برای همه آنهایی که در سنین نوجوانی به سر می‌برند، استرسی قابل توجه را در پی دارد. این کلمه نام آزمونی است که برای سنجش آموزش‌های داوطلبان ورود به دانشگاه‌ها، در برخی از کشور‌ها، برگزار می‌شود. این آزمون، در ژاپن، چین، ایران، افغانستان و برخی کشورهای دیگر که در آن‌ها رقابت بیشتری برای ورود به دانشگاه وجود دارد، برگزار می‌گردد.

در ایران نیم قرن است که این آزمون برگزار می‌شود. سالانه تعداد بسیاری از نوجوانان و جوانانی که برای آینده‌ای بهتر و برای ورود به دانشگاه، در این آزمون شرکت می‌کنند. در اصل برای ایرانیانی که بالای بیست سال سن دارند کنکور یادآور قسمت مهمی از دوران نوجوانی است و این آزمون حتی سرنوشت و مسیر زندگی بسیاری از ایرانیان را تغییر داده است.

در ادامه نگاهی خواهیم داشت به تاریخچه کنکور در ایران و مسائل پیرامون آن در سالهای اخیر که اخبار و اظهار نظرهای مختلفی را از سمت مسولین به همراه داشته است. 

اولین کنکور ایران با نیم قرن قدمت

تا قبل از پانزدهم مردادماه سال ۱۳۴۸ شمسی کسانی که می‌خواستند پس از پایان دوره متوسطه قدم به دانشگاه بگذارند، چاره‌ای جز شرکت در آزمون ورودی هر دانشگاه که به طور مجزا و مستقل برگزار می‌شد، نداشتند. این روش اما مشکلاتی داشت که باعث نارضایتی داوطلبان می‌شد. یکی از این مشکلات این بود که افراد برای شرکت در آزمون دانشگاه مورد نظر باید به شهرستان‌ها و استان‌های مختلف می‌رفتند. حتی برای دریافت کارت ورود به جلسه نیز نیازمند سفر به محل دانشگاه بودند. این رفت و آمد و اقامت در آن شهر هزینه و مشکلات فراوانی به همراه داشت. زمانی هم که دانشگاه‌ها نتایج را اعلام می‌کردند، شاگردان خوب می‌توانستند در چند دانشگاه جذب شوند اما باید در یک محل قبول می‌شدند. به همین خاطر ظرفیت‌ها خالی می‌ماند.

این مشکلات با بیشتر شدن متقاضیان مشخص‌تر شد و این بود که وزارت علوم و آموزش عالی دست به کار شد و با تاسیس مرکزی به نام «آزمون‌شناسی» تلاش کرد سر و سامانی به وضع پذیرش دانشجویان بدهد. در همین مسیر، مرکز آزمون‌شناسی که اساسنامه‌اش در سال ۱۳۴۷ تصویب شد، تصمیم به برگزاری «نخستین کنکور رسمی سراسری برای ورود به دانشگاه‌ها» گرفت؛ آزمونی زیر نظر مرکز آزمون‌شناسی با مشارکت دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی مختلف. این مرکز بلافاصله برای عملی کردن این ایده دست به کار شد تا بتواند نخستین دوره آن را در تابستان سال ۱۳۴۸ برگزار کند.

نخستین دوره کنکور سراسری در ساعت چهار بعدازظهر شنبه هجدهم مرداد به پایان رسید و داوطلبان توانستند نفسی به راحتی بکشند. در کنکور سال ۴۸ داوطلبانی با سنین مختلف، از اقشار گوناگون با عقایدی متفاوت حضور داشتند. تعداد کل داوطلبان چیزی نزدیک به ۴۸ هزار نفر بود و از بین آن‌ها بین ۸ تا ۹ هزار نفر می‌توانستند به دانشگاه راه پیدا کنند. یعنی از هر پنج، شش دیپلمه یکی از طریق کنکور سراسری پذیرفته می‌شد. با گذشت زمان سایر دانشگاه‌ها هم به جای اینکه خود به طور مستقل آزمون ورودی برگزار کنند، در این راه با مرکز آزمون‌شناسی که بعد‌ها به نام «سازمان سنجش» تغییر نام داد، همراهی کردند و پذیرش دانشجو از این طریق را پذیرفتند. به این ترتیب کنکور به معنایی درست‌تر سراسری شد. 

سرنوشت کنکور در سالهای اخیر

در هجدهم تیرماه ۱۳۴۹ روزنامه اطلاعات خبری منتشر کرد که بنا بر آن «محمد رضا شاه پهلوی» با لغو کنکور موافقت کرده بود. در متن آن خبر آمده بود: «شاهنشاه آریامهر گزارش لغو کنکور دانشگاه‌ها و جایگزین کردن امتحانات ششم متوسطه (البته با تغییراتی) را به طور اصولی تایید فرمودند. به دنبال این تایید وزارت علوم مشغول مطالعه و بررسی این طرح است، تا نواقصی را که در آن وجود دارد، رفع کند. از اول سال تحصیلی آینده دانش‌آموزان ششم متوسطه به موازات تحصیلات عادی به سیستم امتحانات نهایی که کنکور دانشگاه هم در آن وجود دارد آشنا خواهند شد، در این مورد آموزش خاصی داده می‌شود و دانش‌آموزان تحت تعلیم قرار خواهند گرفت». اما هم اکنون و با گذشت بیش از ۵۰ سال هنوز کنکور دغدغه اصلی و سرنوشت ساز دانش آموزان دبیرستانی و خانواده‌های آنان در ایران است.

در سالهای اخیر نیز زمزمه‌هایی در مورد حذف کنکور به گوش می‌رسد. در سال ۸۶ بود که قانون حذف کنکور به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید که مطابق آن قرار شد کنکور تا سال ۹۰ حذف شود و سوابق تحصیلی جایگزین آن شود، اما به دلیل اینکه زیرساخت‌های حذف کنکور آماده نبود این تاریخ به سال ۹۲ موکول شد. اما باز هم به دلیل آماده نبودن وزارت آموزش و پرورش در ارائه سوابق تحصیلی دانش آموزان به سازمان سنجش باز هم این تاریخ به تعویق افتاد.

همچنین در شهریور ماه ۸۹ نورالله حیدری نماینده اردل و فارسان و سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس اعلام کرد کنکور از سال ۹۳ حذف خواهد شد.

مسئولان وزارت علوم و سازمان سنجش هم اظهار نظرهای مختلفی در مورد لغو کنکور داشته‌اند. مهدی دربان، کار‌شناس مسایل آموزشی پیرامون حذف کنکور می‌گوید: «از نظر ما مشاوران، طرح حذف کنکور طرح بسیار خوبی است اما اینکه با چه روشی حذف می‌شود در هاله‌ای از ابهام است به نظر می‌رسد جایگزین سوابق تحصیلی پایه دوم، سوم و چهارم برای حذف کنکور گزینه مناسبی باشد اما سوالی که به نظر می‌رسد این است که آیا سازمان سنجش با وزارت آموزش و پرورش سازوکار اجرایی حذف کنکور را فراهم کرده‌اند».

از سوی دیگر وزارت آموزش پرورش معتقد است که مجری حذف کنکور وزارت علوم است و ما ستادی در آنجا تشکیل دادیم که ۵ نفر عضو دارد و موارد آن از طریق وزارت علوم پیگیری می‌شود ما هم امکاناتی را باید برای حذف کنکور فراهم کنیم که این کار را انجام دادیم از جمله مرکز سنجش را راه اندازی کردیم و معدل دانش آموزان را نیز به عنوان سوابق تحصیلی آماده کردیم.

در آخرین اظهار نظر نیز اسفندیار اختیاری کسنویه، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس هفته گذشته، ۷ تیرماه اعلام کرد: «امسال، تعداد ۲۰۰ هزار صندلی بیشتر از ظرفیت کل شرکت کنندگان کنکور داریم و هر که در آزمون سراسری شرکت کند، دانشجو خواهد شد.» وی افزود:« اگر با مفاهیم قبلی به کنکور نگاه کنیم، عملاً  کنکور حذف شده است و رقابت تنها بر سر رشته محل‌های مورد علاقهٔ داوطلبان است.»

اختیاری همچنین با بیان اینکه برای حذف کنکور احتیاج به مقدمه‌های فراوانی داریم، گفت: «گام اولی که در موضوع حذف کنکور باید برداشته شود، برگزاری و طراحی آزمون‌های استاندارد در کل کشور است به طوری که امکان تفکیک اطلاعات در این آزمون وجود داشته باشد.

 این امتحانات باید طوری طراحی شوند که سوابق تحصیلی دانش آموز از روی نمرات مشخص شود و این امتحان استاندارد کاملاً حرفه‌ای خواهد بود.» اختیاری کسنویه خاطر نشان کرد:« موضوع بعدی که قابل اهمیت است، نبود شرایط آموزشی یکسان در شهرهای مختلف است. در حال حاضر آموزش‌ها در کل کشور یکسان و استاندارد نیست و نمی‌شود از دانش آموزی که آموزش استاندارد ندیده خواست که در آزمون استاندارد شرکت کند!» وی با اشاره به اینکه مهلت پنج ساله دولت برای پیدا کردن راهکار در مورد حذف کنکور به پایان رسیده است، گفت: «نیت قانون گزار برای حذف کنکور، عدالت آموزشی بود و اینکه بهانه‌ای برای رفتن به سمت استانداردسازی مسائل آموزشی پیدا کنیم؛ اما عملاً این اتفاق نیفتاد.»

گفتنی است دولت در تلاش بوده است کنکور را حذف کند و این طرح تا کنون به سرانجام مشخصی نرسیده است، اما باید به این نکته که در ایران سیاست‌های کلان در امر توسعه آموزشی همواره یا وجود نداشته است یا در نیمه راه‌‌ رها شده‌اند اهمیت داد. عدم توسعه استاندارد در بخش آموزشی به ویژه آموزش عالی سبب شده که طرح‌هایی که روی کاغذ منطقی به نظر می‌رسند و راهگشا به نظر می‌آیند هیچ وقت در عرصه عمل اجرایی نشده و همواره دور باطلی از گردن نگرفتن مسئولیت و ارائه توجیه‌های مختلف از سوی وزارت خانه‌ها و سازمان‌های مسئول مختلف ارائه شود.

در دهه گذشته تعداد زیادی از دانش آموزان ایرانی پس از پایان دوره دبیرستان به کشورهای دیگر مهاجرت کرده‌اند تا بتوانند بدون کنکور در رشته مورد علاقه خود تحصیل کنند. درصد بیشتر این آمار را پسران تشکیل داده‌اند که با استفاده از این فرصت، ریسک اعزام به خدمت نظام وظیفه در صورت عدم قبولی در کنکور را نیز به صفر برسانند. اکثر این جوانان پس از پایان دوره دانشگاهی خود در کشورهای دیگر جذب بازار کار و مراکز پژوهشی خارج از کشور شده و به این شکل ایران از وجود نیروهای کارمتخصص که ۱۲ سال روی تحصیل و آموزش آنان سرمایه گذاری کرده محروم می‌شود.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large