Skyscraper large

گواکائو: کنکور چینی

Bac-2013-En-Chine-le-soutien-gorge-est-interdit-pendant-lépreuve-e1370615712245

هوتن خاکپور

کنکور، شاخ غول، خوان هفتم، قلّه، هر چه که باشد، بخشی از حافظه تاریخی هر داوطلبی است، که یادآوری آن- جز در صورت موفقیت- چندان شیرین نخواهد بود. این امتحان به واقع دشوار از شکلی به شکل دیگر در آمده اما ماهیتِ پر استرس آن همیشه یکسان بوده است: ده ها هزار نفر پشت دروازه­های دانشگاه به صف ایستاده­اند و تو باید یکی یکی کنارشان بزنی تا جایی روی صندلیِ دانشگاه داشته باشی. اما ایران تنها کشوری نیست که در آن داوطلبان بسیاری برای ورود به دانشگاه شب بیداری­های فراوان می­کشند و هر چه کِشته­اند را در چند ساعت درو می­کنند. در همین قاره تمدن و سنت، کشورهایی هستند که همچنان به این شیوه برای صدور اجازه ورود داوطلب به موسسات آموزش عالی پایبندند. چین، ژاپن، ویتنام و چند کشور دیگر همه ساله شاهد رقابتی تنگاتنگ و گاهی پرحادثه میان داوطلبان ورود به دانشگاه هستند. از هوش رفتن و ضعف کردن و از شدت استرس اختیار حافظه را از دست دادن نیز مختص داوطلبان ایرانی نیست؛ در کشورهای یاد شده نذر و نیاز و دارودرمانی و عبادت و چله گرفتن والدین هم دیده شده است.

برگزاری اولین کنکور در ایران به سال ۱۳۴۷ بر می­گردد. تا قبل از این تاریخ دانشگاه­ها آزمون ورودی مستقلی برگزار می­کردند و پذیرش داوطلب به صورت فراگیر انجام نمی­شد. اما رفته رفته و با زیاد شدن تعداد متقاضیان ورود به دانشگاه، نظام آموزشی کشور به فکر متمرکز کردن آزمون ورودی دانشگاه­ها افتاد. سازمان سنجش ایران در سال ۱۳۵۴ تأسیس شد تا به مهمترین و بزرگترین مرجع آزمون تبدیل شود. بعداز انقلاب ایران در سال ۱۳۵۸ اولین کنکور برگزار شد تا زمانی­ که انقلاب فرهنگی رخ داد و نتیجتاً به مدت سه سال آزمونی برای ورود به دانشگاه­ها برگزار نشد. در سال ۱۳۶۱ برای رشته­های معدودی مجدداً کنکور برگزار شد

اما تب کنکور آنقدر داغ بود که به مرور، موسسات آمادگی کنکور تأسیس شدند و مبالغ هنگفتی از این طریق نصیبشان شد. در دهه هشتاد، حتی آزمون ورودی تحصیلات تکمیلی نیز که به صورت تشریحی برگزار می­شد، تمرکز یافت و داوطلبان باید خلاصه همه آموخته­های خود را بین چهارگزینه پیدا می­کردند. از اواخر همین دهه، بحث بر سر حذف کنکور بالا گرفت و خبرهای متفاوتی از مسئولان امر شنیده می­شد. یکی از حذف قطعی کنکور خبر می­داد و دیگری از عدم امکان حذف. اما همه آمال داوطلب-بعد-از-این ها که صابون حذف کنکور را ( که قانون­اش در سال ۱۳۸۶  تصویب شد) به دل می­زدند، به وعده­هایی مبنی بر اعمال “تغییرات اساسی” از سال ۹۲ تقلیل یافت. آری، تا به امروز شاهدی مبنی بر حذف قطعی کنکور از نظام پذیرش دانشجو در ایران وجود ندارد.  

کنکور در چین

کنکور در چین از دیرباز بخش مهمی از فرهنگ سنتی این کشور به حساب می­آمده است. جالب اینکه چین نیز در برهه­ای در دهه هفتاد میلادی یک انقلاب فرهنگی را پشت سر گذاشت و بعد از بازگشایی دانشگاه­ها، کنکور همچنان دروازه اصلی ورود به دانشگاه به حساب می­آمد.

آزمون ورودی مقطع لیسانس در چین، به سخت ترین و «بی رحمانه­ترین» آزمون ورودی معروف است. تاجایی که نهادهای فعال حقوق بشر در چین نیز این امتحان را که هر ساله در چین برگزار می­شود، به امتحانی که آزاد نبوده و حقوق داوطلبان را نقض می­کند متهم کرده­اند. منتقدین بر این عقیده­اند که تأکید زیاد بر این امتحان ورودی نشانه بیمار بودن نظام آموزشی در چین است، چرا که یادآوری و تکنیک جای اراده آزاد و استدلال و استنباط مستقل را از دانش آموزان می­گیرد.  شاید بتوان گفت عجیب ترین اتفاقات کنکوری در چین رخ می­دهند. آزمون ورودی مقطع لیسانس در چین هر ساله در یک روز و به مدت ده ساعت برگزار می­شود. امتحان به صورت تستی برگزار می­شود و چیزی حدود ۹ میلیون دانش­آموز در این آزمون با هم به رقابت می­پردازند. به تاکسی­ها دستور داده می­شود تا در اطراف حوزه­های امتحانی سکوت را رعایت کنند و کارگران به خانه فرستاده می­شوند. اما برای بسیاری از داوطلبان، ده ساعت آزمون سرشار از اضطراب و ناراحتی­های روحی و جسمی است. کنکور ملی چین که به «گواکائو» معروف است در سال ۲۰۱۰ شاهد خودکشی سه دانش­آموز چینی بود. در چین پلیس از وسایل نقلیه خود برای رساندن داوطلبین به حوزه­های امتحانی کمک می­گیرد و والدین دانش آموزان که گاهی همراه با مادر بزرگ­ها و پدربزرگ­ها به بدرقه فرزندان خود به حوزه امتحانی می­آیند، بیرون درب­های حوزه به دعا مشغول می­شوند. گواکائو که تنها امتحان ورودی دانشگاه است در محل­های مختلف و به مدت دو روز برگزار می­شود. اما آنچه در مورد این امتحان حائز اهمیت بسیار است، تبعیضی است که به زعم منتقدین به داوطلبین غیر شهرنشین روا داشته می­شود. برای داوطلبینی که مناطق روستایی برای ورود به دانشگاه­های سراسری چین رقابت می­کنند، بخت مضاعفی وجود ندارد و دانشگاه­های شهری راغب­اند تا از داوطلبینی که از همان شهر در آزمون شرکت می­کنند دانشجو بپذیرند.

china-gaokao-university-extrance-exam-student-stress-relief-02-560x419

برخلاف ایران که شهر محل سکونت و تحصیل ملاک تخصیص حوزه امتحانی به داوطلبان است، در چین، میلیونها کارگر مهاجر و خانواده­هایشان که از محل سکونت خود به شهرهای دیگری نقل مکان کرده­اند واجد شرایط استفاده از منافع عمومی شهری که به آن مهاجرت کرده­اند نیست و فرزندانشان برای شرکت در گواکائو باید به شهری بازگردند که محل سکونت اصلی آنهاست. البته در سال­های اخیر مقامات چین به فکر بر طرف کردن برخی تبعیض­ها افتاده و ضوابط جدیدی را برای مورد اخیر وضع کرده­اند. از جمله اینکه فرزندان کسانی که در شهرهای مقصد بیش از سه سال حق بیمه پرداخت کرده­اند، می­توانند در آزمون محلی شرکت کنند. البته منتقدان بر این عقیده­اند که این اصلاحات آنقدری سریع نخواهد بود که پاسخگوی نیاز روزافزون چینی­ها به آموزش عالی خوب در مقابل رشد جمعیت در چین باشد. شاید به همین دلیل است که هزاران چینی هر ساله به سنگاپور و هنگ کنگ می­روند تا در آزمون «سَت» که برای ورود به دانشگاه­های آمریکا لازم است شرکت کنند، تجارتی که از آن به عنوان “توریسم امتحان” یاد می­شود. در پنج سال اخیر، شمار دانش­آموزانی چینی که برای تحصیل در مقطع لیسانس به آمریکا رفته­اند، سه برابر شده است. در طبقه متوسط چین، والدین بر این باور­ند که اگر فرزندانشان از پس کنکور ورودی دانشگاه­های ممتاز چین بر نیامدند، وقت آن رسیده که برای ادامه تحصیل به خارج از کشور مهاجرت کنند.

اما استرس تحمیلی به داوطلبان کنکور در چین محدود به فکر و خیال پیش از آزمون نیست؛ شرایط ورود به جلسه آزمون در چین، بیشتر شبیه شرایط  قبل از سوار شدن به هواپیماست. بازرسی­های شدیدی از داوطلبان قبل از ورود به جلسه به عمل می­آید. دستگاه­های کشف فلز درواقع اجازه ورود داوطلب به جلسه آزمون را صادر می­کنند و چنین سخت­گیری­ای تا جایی پیش رفته­است که سینه­ بندهایی که در آنها قطعه فلزی به کار رفته باشد قبل از ورود به جلسه ضبط خواهد شد.                                   

اما نظام پذیرش دانشجو در چین، تا جایی که به انتخاب رشته بعد از آزمون مربوط است به ایران شبیه است. داوطلبین شرایط ورود به دانشگاه­های مورد نظر خود را می­دانند و برای کسب امتیاز مورد نیاز رقابت می­کنند. بلافاصله پس از اینکه داوطلبین از امتیاز آزمون خود آگاه شدند، لیستی از دانشگاه­های مورد نظر خود را برای مقامات تحصیلی می­فرستند. اما تفاوت انتخاب رشته در چین با ایران در این است که دانشگاه­ها تصمیم می­گیرند که داوطلب مورد نظر می­تواند وارد دانشگاه مزبور شود یا نه.

در جامعه­ای که اعتقاد عمومی بر این است که روابط برای پیشرفت ضروری است، گواکائو را مهری بر بطلان این قاعده می­دانند. بسیاری این آزمون را- هر چقدر موجد استرس و طاقت فرسا- فرصتی برابر برای همه دانش آموزان می­دانند و معتقدند که در غیر این صورت تنها عده کمی می­توانستند به دانشگاه­های خوب چین راه یابند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large