Skyscraper large

کودکان مهاجر غیر ایرانی و مسئله‌ی کنکور

687ty6rysd

احسان امیری

امیری

کنکور هر ساله ده‌ها هزار داوطلب ورود به دانشگاه را درگیر خود می‌کند. آزمونی که نابرابری‌های بیشماری را برای داوطلبین خود به بار می‌آورد. تمام شهروندان ایرانی بدون در نظر گرفتن امکانات و سطح آموزشی که در طول دوران تحصیل خود از آن بهره‌مند بودند؛ باید در رقابتی نفس‌گیر شرکت کنند تا تکلیف ادامه‌ی تحصیلات عالیه‌ی آن‌ها معلوم شود.

در این بین مسئله‌ای که کمتر دیده می‌شود، کودکان مهاجر غیر ایرانی هستند که معمولا خانواده‌های آن‌ها برای بهبود شرایط اقتصادی زندگی خود و یا فرار از جنگ در کشور خود، به ایران مهاجرت کرده‌اند. بسیاری از آن‌ها با وجود تبعیض‌ها و محدودیت‌ها برای تحصیل حتی در مقاطع ابتدایی توانسته‌اند به مرحله‌ای برسند که برای تحصیلات عالیه در آزمون سراسری شرکت کنند، اما قوانین تبعیض آمیز و پیچیده، ادامه‌ی تحصیل آن‌ها را اگر غیرممکن نکرده باشد، بسیار دشوار کرده است.

طبق اطلاعات مندرج در دفترچه کنکور سراسری کشور سال ۹۲، شرکت اتباع کشور‌های خارجی در کنکور سراسری تنها با شرایطی خاص امکان پذیر است. بنا بر “شرایط و ضوابط ثبت‌نام اتباع خارجی” مندرج در دفترچه کنکور سراسری سال ۹۲، علاوه بر احراز شرایط عمومی و اختصاصی این آزمون توسط داوطلبین، اتباع کشورهای بیگانه باید شرایطی دیگری را نیز احراز کنند.

طبق بند ۲ “شرایط و ضوابط ثبت‌نام اتباع خارجی” مندرج در صفحات ۵ و ۶ دفترچه کنکور سراسری، اتباع غیرایرانی مقیم ایران برای ثبت‌نام در کنکور باید دارای یکی از مدارک اقامتی زیر باشند:

  • ۱-    گذرنامه که دارای پروانه اقامت باحداقل شش ماه اعتبارباشد.
  • ۲-    دفترچه پناهندگی سیاسی صادره ازسوی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران.
  • ۳-    کارت هویت ویژه اتباع غیرایرانی دارای اعتباردرسال ۱۳۹۲ ،صادره ازسوی اداره کل اموراتباع ومهاجرین خارجی وزارت کشور.
  • ۴-    کارت موقت آمایش مرحله هشتم صادره ازسوی اداره کل اموراتباع ومهاجرین خارجی وزارت کشور.

این در حالی است که بسیاری از مهاجرین ساکن ایران به دلایلی مختلف از جمله کارشکنی‌های دولت ایران، هزینه ‌بر بودن گرفتن کارت اقامت و … هیچ‌گونه برگه­ی هویتی در ایران ندارند و همین یک بند منجر به محرومیت از تحصیل صدها هزار غیرایرانی(به خصوص مهاجران افغان و به فرض بازنماندن آن‌ها در مراحل قبلی آموزش و پرورش) در ایران می‌شود. البته این نکته نیز شایان ذکر است که کودکان مهاجری که کارت اقامت نداشته باشند، نه تنها از تحصیل در دانشگاه، بلکه از تحصیل در مقاطع ابتدایی نیز محروم می‌شوند که به طور کامل مخالف معاهدات بین‌المللی است. همچنین در اینجا باید این نکته را یادآور شد که بسیاری از کودکان مهاجری که در ایران از تحصیل محروم می‌شوند، خود و یا حتی والدین آن‌ها متولد ایران هستند ولی طبق قوانین ایران و بر خلاف بسیاری دیگر از کشور‌ها، تابعیت در ایران از خون منتقل می‌شود نه از خاک.

این بند همچنین می‌افزاید «فقط اتباع غیرایرانی مقیم،که ازمدارس رسمی داخل کشورجمهوری اسلامی ایران، فارغ التحصیل شده اند مجازبه شرکت درآزمون سراسری سال ۱۳۹۲ می‌باشند.»

لازم به توضیح است که با وجود اعلام سازمان سنجش مبنی بر اجازه­ی شرکت اتباع غیرایرانی دارای کارت اقامت معتبر در کنکور سراسری سال ۹۲، در چند مورد این افراد به طور کل حق شرکت در کنکور سراسری را نداشتند. به طور مثال در سال ۸۸، شرکت اتباع دو کشور عراق و افغانستان(که بیشترین آمار مهاجرین در ایران را دارند) در کنکور سراسری به طول کل ممنوع شده بود.

بند ۶ شرایط ثبت‌نام اتباع خارجی همچنین اجازه‌ی انتخاب رشته به داوطلبان غیر ایرانی را در مناطقممنوعهترددواسکاناتباعخارجی نمی‌دهد. این مناطق ممنوعه شامل مناطق وسیعی برای اتباع غیر ایرانی به خصوص برای اتباع کشور افغانستان است. به طور مثال حضور اتباع کشور افغانستان(که بزرگترین گروه اتباع غیر ایرانی هستند) در آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل، ایلام، خراسان شمالی، زنجان، کردستان، قم، کرمانشاه، گلستان، گیلان، مازندران، همدان، یزد و بسیاری دیگر از استان‌ها ممنوع است.

همچنین طبق اعلام سازمان سنجش، اتباع غیر ایرانی اجازه‌ی تحصیل در رشتههای “خاصوحساس”را ندارند. رشته‌هایی نظیر فیزیک اتمی، فیزیک (گرایش هسته ای)، مهندسی هسته ای، مهندسی تسلیحات، مهندسی فناوری اطلاعات (گرایش امنیت اطلاعات، امنیت شبکه، مخابرات امن)، مهندسی هوافضا (کلیه گرایش ها)، بعضی از گرایش‌های مهندسی شیمی، علوم نظامی و بسیاری دیگر از رشته‌ها را ندارند.

بند ۹ این شرایط می‌افزاید که “کلیه پذیرفته شدگان غیر ایرانی دوره‌های روزانه‌ی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی، در کلیه مقاطع و رشته‌های تحصیلی موظف به پرداخت شهریه تحصیلی طبق مصوبات هیات امنای دانشگاه‌های تحت پوشش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری حداکثر تا ۸۰% شهریه‌ی دوره‌های نوبت دوم(شبانه) و در دانشگاه‌های علوم پزشکی بر اساس مصوبات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌باشند.” این بند شرایط تبعیض آمیز عجیبی را برای اتباع غیرایرانی به وجود آورده است.

طبق بند ۱۱ همین شرایط، داوطلبان اتباع غیرایرانی شرکت در کنکور، برای ثبت‌نام در دوره‌های روزانه و شبانه و یا سایر دوره‌ها باید دارای حداقل معدل کتبی دیپلم یا کل دیپلم (نظام جدید و یا نظام قدیم آموزش متوسطه) باشند. به طور مثال برای ثبت نام در دوره‌های روزانه و شبانه مقطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد پیوسته‌ی کلیه‌ی رشته های تحصیلی به جز رشته‌های گروه آموزش پزشکی باید حداقل معدل کتبی دیپلم، ۱۴ باشد.

این موارد تنها بخشی از تبعیض‌های علنی و قانونی علیه اتباع کشورهای دیگر(بالاخص اتباع کشور افغانستان) در پذیرش در دانشگاه‌های کشور است که حتی این تبعیض‌ها با اصول خود قوانین جمهوری اسلامی ایران، کنوانسیون حقوق کودک، اعلامیه جهانی حقوق بشر، قرارداد مبارزه با تبعیض و اعلامیه پناهندگی سرزمینی که دولت ایران نیز آن را امضا کرده است، در تضاد آشکار است.

علاوه بر این موارد، تبعیض‌های پنهان از جمله فشار اقتصادی مضاعف بر خانواده‌های مهاجرین از جمله دستمزد پایین‌تر نسبت به کار مشابه یک ایرانی، همه و همه کمک می‌کند که چه در مرحله‌ی کنکور سراسری(که قطعا تعداد بسیار محدودی از مهاجرین به این مرحله می‌رسند) و چه در مراحل پایین‌تر بسیاری از مهاجرین از تحصیل محروم شوند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large