Skyscraper large

زبان، ابزاری برای برتری طلبی!

f6g5h4fgjh

آرش اقبالی

به کارگیری زبان مادری در آموزش و پرورش ارتباط مستقیمی با پیشرفت تحصیلی دارد.  در واقع رابطه ای مستقیم بین موفقیت تحصیلی و زمان آموزش به زبان مادری وجود دارد. برای همین پژوهشگران تاکید دارند دانش آموزانی که به زبان مادری درس نمی خوانند با دشواری های بسیاری از جمله افت تحصیلی روبه رو خواهند شد. اینکه کودکی هر روز با دنیای تازه ای از واژه های نا آشنا روبرو شود، دشوار است. جدای از این حق انتخاب انسان ها نیز موضوعی اساسی در گستره جغرافیایی یک سرزمین است.

در اعلامیه جهانی حقوق بشر سازمان ملل مصوب دهم دسامبر ۱۹۴۸ نیز حقوق افراد متعلق به اقلیت های ملی و قومی ، مذهبی وزبانی را تصویب شده و حفظ هویت و سنت ها و زبان اقلیت ها را به رسمیت شناخته و مسئولیت دولت ها را برای حفاظت و ترویج حقوق اقلیت یاد آوری کرده است.  در اصل ۱۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی استفاده از زبان های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس مجاز شناخته شده و در اصل ۱۹، رنگ و نژاد و زبان و مانند آنها را سبب امتیاز فردی یا قومی به قوم دیگر نشناخته و مردم ایران را از هر قوم و قبیله که باشند دارای حقوق مساوی دانسته است.

با توجه به این موضوع  و موارد اشاره شده متاسفانه هنوز در ایران نه تنها هیچ آموزشی به زبان مادری برای اقوام غیر فارس وجود ندارد، بلکه بعضاً مطالبه حقوق زبانی جرم تلقی شده و بازداشت و محاکمه پاسخ آن است.

با توجه به آنچه که گفته شد آیا قوم های غیر فارس ایران با توجه به نسبت جمعیت شان در ایران ، به ویژه ترک­ها با جمعیت چند ده میلیونی خود حق ندارند به اندازه فارس ها از زبان و فرهنگ خود بهره ای بگیرند و به زبان خود در مدارس تحصیل کنند؟!

فرزندان خانواده های غیر فارس زبان ، به خصوص فرزندان خانواده های ترک که ساختار زبان شان با فارسی تفاوت اساسی دارد به دلیل تفاوت زبانی در کلاس درس دچار مشکل هستند؛ چنین کودکانی به دلیل عدم انطباق محیط زبانی خانواده با محیط زبانی کلاس درس ، محیط مدرسه را بیگانه با خود حس می کنند و دچار سردرگمی  می شوند.

این حس برای کودکان فارس زبان و برای کسانی که پدر و مادرشان  فارس زبان بوده و به زبان فارسی هم تحصیل کرده اند چندان قابل درک نیست.

کودک ۷ ساله  فارس زبان که برای نخستین بار قدم به محیط مدرسه می گذارد ، زبان و فضای مدرسه را کاملا منطبق با محیط خانواده می بیند ، او آنچه در کتاب می بیند همان است که تا به حال دیده و شنیده و زبان کتاب ، زبان ناآشنا و غریبی برای او نیست در حالیکه فرزند ترک زبان در مدرسه، هر روز با روبرو شدن با یک کلمه جدید فارسی ، با کشف و معمای جدیدی روبرو است و این کودک باید هر روز کشف جدیدش را جایگزین داشته های آشنای قبلی اش کند .

از دیگر سو در چنین وضعیتی یک فارس زبان همیشه خودرا در موقعیت بالاتر می بیند و به غیر همزبان خود ، از بالا به پایین نگاه می کند ؛‌ از نظر وی هر کس زبان فارسی را بدون لهجه و مثل او صحبت کند حق شهروندی ویژه دارد . در توضیح بیشتر باید گفت که هرچند در قانون اساسی و مدنی کشور ماده ای به نام شهروند درجه یک و درجه دو وجود ندارد و همه از حقوق مساوی برخوردارند ، اما با امتیازاتی که به زبان فارسی در کشور  و در مراحل مختلف داده می شود این نا عدالتی نانوشته بر غیر فارس زبانان کشور تحمیل می شود.

توجه به تجربه در کشورهای همسایه  ایران یعنی عراق و افغانستان نیز خالی از لطف نیست.  در این دوکشور رسمیت داشتن و سراسری بودن دو زبان اکثریت کشور و تحصیل  در مقاطع مختلف تحصیلی به این زبان ها  از ابتدایی تا پایان دانشگاه  و تحصیل به زبان های دیگر اقوام اقلیت در استان ها تا مقطع خاص، چندین سال است اجرایی شده و از این بابت تنشی در بین ملل و اقوام این دو کشور  به وجود نیامده است.

فراموش نکنیم که  فارغ از حس برتری طلبی نژادی و قومی، زبان مادری شاخص ترین مشخصه  هویتی هر انسان است و نادیده گرفته شدن  و تحقیر زبان مادری یک قوم به مثابه نادیده گرفتن و پایمال کردن هویت فردی و اجتماعی است.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large